Sperm Testi (Spermiogram)

Paylaş

Sperm Testi (Spermiogram)

Sperm Testi (Spermiogram) Nedir?

Sperm Testi, erkekte spermlerin çocuk yapma potansiyelini incelemek amacıyla yapılan mikroskobik bir incelemedir.

 

Sperm Testi (Spermiogram) Ne Zaman Yapılmalıdır?

1 yıl boyunca düzenli ve korunmasız bir cinsel yaşamı olan çiftlerin, bebek sahibi olamamaları durumunda, hekimlerin erkeklerden isteyeceği ilk tahlil sperm testidir. Eşler böyle bir durumla karşılaştıklarında sperm testini yaptırmalıdırlar.

 

Sperm Testi Nasıl Yapılıyor?

Sperm testi (spermiogram, sperm tahlili) yaptırmadan önce en az 3, en fazla 5 günlük cinsel perhiz olmalıdır. Bu 3-5 günlük dönemde hiç bir şekilde boşalma (uyku vb.) olmamalıdır. Yapılan perhiz sonrasında, Laboratuvarın ayrılan özel sperm verme odalarında mastürbasyon yöntemi ile steril bir kaba boşalma gerçekleşmelidir. Penisten çıkan ilk damlalar çok önemlidir ve kesinlikle kabın dışarısına taşırılmamalıdır. Eğer taşırılırsa görevliler bilgilendirilmelidir. Vermiş olduğunuz sperm örneğinde uzman teknikerler spermlerin sayı, şekil, hareket ve akışkanlığı gibi başlıca önemli kriterleri göz önünde alarak sperm incelemesini yapmaktadırlar. Daha sağlıklı sonuçlar alabilmek için 3-4 hafta ara ile iki kez sperm örneği verilmesi önerilir.

 

Semen (ejakülat, meni, sperm örneği)

Orgazma sonucunda erkekten gelen beyaz kremsi sıvıya Semen (sperm örneği) denir.

Sperm testi incelemesinde spermlerin sayısı, spermlerin şekilleri (sperm morfolojisi), spermlerin hareketliliği ve miktarları incelenir. Ayrıca verilen semen (sperm) örneğinin miktarı, pH´sı, rengi, lökosit (beyaz kan hücresi) varlığı, likefaksiyonu (semenin çözünürlüğü) gibi özellikleri değerlendirilir.

Sperm testi değerlendirmesinde birkaç farklı kriter vardır. Kruger kriterlerine göre, özellikle spermdeki şekil bozuklukları göz önüne alınarak, mikroskobik açıdan değerlendirme yapılır. Özel bir boyama sonrası sperm şekil (morfoloji) özellikleri incelenerek, Kruger sınıflamasına göre spermlerin baş, orta bölüm ve kuyruk yapısındaki bozukluklar değerlendirilmektedir. Böylece sperm örneğinin doğurganlık kapasitesi belirlenir.

Erkekte sperm yapımı uzun süren bir süreçtir ve sürekli aynı özellikleri taşıması beklenemez. Sperm testi soncuna göre en doğru kararı verebilmek için, ortalama 3 -4 hafta ara ile yapılmış en az 2 farklı semen (sperm) örneği incelenmelidir. Özellikle azoospermik (semende hiç sperm bulunmayan) erkeklerde mutlaka ikiden fazla sperm testi yapılmalıdır.

 

Sperm Sayısını ve Sperm Üretimini Olumsuz Etkileyen Faktörler

Vücudun tüm hücreleri dış etkenlerden etkilenir. Erkeklerde de spermler dış etkenlerden en kolay etkilenen hücreler arasında yer alır. Sperm kalitesini olumsuz etkileyen pek çok bulunmaktadır.

Sigara, alkol ve uyuşturucu madde kullanımı: Sigarada bulunan toksik maddelerin yanı sıra nikotinin damar büzücü etkisi erkeklerde sperm sayısını, hareketini ve yapısını olumsuz etkiler. Alkol ve uyuşturucu madde kullanımı cinsel gücü azalttığından sperm hareketini ve üretimini olumsuz yönde etkilemektedir.

İlaç kullanımı: Uzun süre kullanılan kemoterapi ilaçları, ağır antibiyotikler , epilepsi ilaçları ve antidepresan ilaçları sperm kalitesini ve sayısını olumsuz etkilemektedir.

Cinsel ilişki sıklığı: Bu noktada dikkat edilmesi gereken ideal cinsel ilişki sıklığının doğru belirlenmesidir. Çok sık cinsel ilişkinin yanı sıra, az sayıda girilen cinsel ilişki de sperm sayısını düşürmektedir. Sağlıklı sperm sayısı için ideal olan cinsel ilişki sıklığı gün aşırı ya da haftada 2-3 kez olarak tavsiye edilmektedir.

Hormon içeren yiyecekler: Hormon içeren yiyecekler; vucüdumuzu olumsuz yönde etkilediği için sperm sayısının düşmesine neden olmaktadır.

Sıcaklık: Testislerin sağlıklı sperm üretebilmeleri için vücut ısısından 1-2 derece daha soğuk olmaları gerekir. İdeal vücut ısısı 36 dereceyken testislerin olması gereken sıcaklık 34 derece civarındadır. Yüksek ısı, özellikle sauna ve sıcak su banyoları sperm üretimini olumsuz etkiler. Çok dar iç çamaşırı ya da pantolon giyen kişilerde, işi gereği testisleri çok ısınan erkeklerde (örneğin şöförlerde) sperm olumsuz etkilenir.

 

Sperm Testi (Spermiogram) Normal Değerleri Nasıl Olmalıdır?

Sperm Testi normal değerleri için merkezimizde WHO (Dünya Sağlık Örgütü) ve Kruger Morfolojisi kriterlerine göre değerlendirme yapılmaktadır.

Sperm Testi normal değerleri kısaca aşağıdadır:

  • – Baş: Ovoid, düzgün konturlu, iyi sınırlanmış ve baş alanının %40-70‘ini kaplayan akrozom
    – Boyun: Mid-piece, kuyruk anomalisi yok
    – Mid-piece: baş ile aksiyel, uzunluğu baş uzunluğunun 1.5 misli, baş alanının yarısından daha büyük ve sitoplazmik droplet yok
    – Kuyruk: Üniform, mid-piece’den daha ince, kıvrımsız, en az 45 µm

    Volüm (Miktar): WHO kriterlerine göre volüm 1.5-6.5 ml olmalıdır. Meninin az olması meni kanallarındaki bir tıkanıklığa işaret ediyor olabilir. 1 ml veya daha az ise hipospermik, 6ml’den fazla ise hiperspermik olarak isimlendirilir. Gebelik açısından her iki durumda da olması istenmez.

  • Renk: Normalde semen opak ve grimsi renklidir. Uzun süreli cinsel perhizlerde sarı, semende eritrositlerin (alyuvarların) bulunması halinde kırmızı-kahverengi, uzun süreli antibiyotik kullanımı sonrası renksiz görülebilir.
  • Koku: Semen muhtemelen prostat bezinin salgıladığı sperminin oksidasyonundan dolayı at kestanesi çiçeği gibi kokar.
  • Konsantrasyon (Sperm Sayısı): Konsantrasyon semenin 1 mililitresinde (1ml, 1 cc) bulunan sperm sayısı anlamına gelir. 15 milyon/ml ve üzeri değerler normal olarak kabul edilir.
  • Viskozite (Kıvam): Spermde sıvılaşma olduktan sonra, sperm bir pipete çekilerek veya cam çubukla kaldırılarak damlaması gözlemlenir. Normal sperm damla damla gelirken, damlanın 2cm’den fazla uzaması spermin kıvamının yoğunlaştığını gösterir. Bu durum spermlerin hızını ve konsantrasyon sonuçlarını olumsuz etkileyebilir. Prostat iltihabı (Prostatit) ya da Vezikülit gibi kronik enfeksiyonlarda viskozite (kıvam) artmış olabilir. Tanı için “anti-sperm antikor testi” yapılması faydalı olur.
  • pH: Sperm testinde normal pH değeri 7.2 – 8.0 arasındadır.
  • Aglütinasyon: Aglütinasyon spermlerin birbirleriyle farklı noktalardan yapışık olmaları anlamına gelir. Bu durum immünolojik nedenli bir kısırlık olabileceğine işarettir ve tanı için ek testlere ihtiyaç duyulabilir.
  • Likefaksiyon (Semenin Çözünürlüğü): Ejakülasyon (meninin boşaltılması) sırasında akıcı olan ve veziküla seminalisin salgıladığı “protein kinaz” enziminin etkisiyle koagüle olan (pıhtılaşan) semen 10-20 dakika içerisinde kendiliğinden eriyebilmeli, yani likefiye olmalıdır. Likefaksiyon (erime) süresinin uzaması gibi bir aksaklık semen viskozitesinin (kıvamının) arttığını gösterir. Bu istenmeyen bir durumdur.
  • Lökosit (Beyaz kan hücresi): Sperm içerisindeki lökosit (beyaz kan hücresi) miktarı 1 milyon/ml ‘den küçük olmalıdır.
  • Sperm Yapısındaki Bozukluklar (Morfolojik bozukluklar): Sperm yapısı (morfolojisi) ile ilgili bozukluklar önemli infertilite (kısırlık) nedenidir. Kruger kriterlerine göre bu tür yapısal bozuklukların %14’ün altında olması doğal olarak kabul edilir.
  • Sperm Hareketlilikleri: Belirli zaman dilimlerinde spermlerin hareketlilikleri incelenir ve hareket tiplerine göre sınıflama yapılır. Sperm hareketliliği %50 ve daha fazla olmalıdır. “4. derece” spermin ileri doğru ve hızlı hareket eden normal hareket biçimidir ve oranı önemlidir. “0. derece”, spermin hareket etmemesi anlamına gelir.

Sperm analizi sonrasında yukarıdaki değerlerin bulunması gebeliğin oluşacağını kesin olarak göstermez. Örneğin; sperm konsantrasyonu 10 milyon/ml olan erkeklerin eşlerinde gebelik gerçekleşebilirken, sperm konsantrasyonu 60 milyon/ml olan erkeklerin eşleri gebe kalamayabilir.

Spermiyogram Sonuç Terminolojisi

  • Azospermi: Semende hiç sperm olmaması
  • Oligospermi: Sperm sayısının azlığı
  • Astenospermi: Sperm hareketlilik oranında azalma
  • Teratospermi: Şekil (yapı, morfoloji) bozukluğu
  • Fertil: Erkeğe bağlı infertilite (kısırlık) problemi olmaması
  • Subfertil: Hafif derecede erkeğe bağlı infertilite (kısırlık) olması

 

Anasayfaya dönmek için lütfen tıklayınız

Sağlık bülteni sayfasına dönmek için lütfen tıklayınız