Laboratuvarımız Koronavirüs (COVID-19) pandemisi tanındığından itibaren, üyesi olduğumuz AACC (American Association of Clinical Chemists / Amerikan Klinik Biyokimya Derneği)’nin tüm çalışmalarını izlemektedir. Bu sayfada bulunan tüm videolar, Sars-COVID-2, yani COVID-19’un tanısında ve virüsten korunmada ne aşamada olduğumuzu gösteren güncel bilgilerle donatılmış olan AACC web sitesinden alınmıştır. Kuruluşun üyesi olan laboratuvarımız bunları Türkçeye çevirerek sizlere bilgi amaçlı hazırlamıştır.

Koronavirüs testleri nelerdir?

COVID-19 Enfeksiyonunu saptamak için şu an dünyada uygulanan testleri sizleri bilgilendirme amacı ile aşağıda özetledik. 

PCR Testi

Virüsün genetik bilgisini (Viral-RNA) ve kişiyi enfekte edip etmediği konusunda bilgi veren testlerdir. Bu test ancak enfeksiyonun erken döneminde, kişi aktif olarak enfekte iken ve henüz antikorlar oluşmamışken sonuç verebilmektedir. Pozitif sonuç alınanlarda hem test öncesinde ilişkide oldukları kişiler, hem de kendileri hemen izole edilerek virüsün başkalarına taşınma riski önemli ölçüde azaltılabilir. Böylece virüsün insandan insana bulaşma zinciri kırılmış olur. Test burun sürüntüsünden örnek alınarak uygulanır. Test sonuçlarındaki hata payı oranı (yanlış negatif sonuç alımı) %15-20 seviyelerindedir. Bu sonuçlar numune alımındaki hatalar ve uygulanan PCR test yöntemlerindeki farklılıklardan kaynaklanabilir.

 

Serolojik Test (Antikor Testi)

Kişinin virüse maruz kalması sonucunda vücuttaki savunma sisteminin virüse karşı aktifleştiğini gösteren testtir. Test sonucu pozitif ise vücudun virüsle herhangi bir şekilde tanışmış olduğu anlaşılır. Ancak bu test ile antikorların ne zaman oluştuğu veya bunun sonucunda vücudun hastalığı yenip yenmediğine dair bir anlam çıkarılamaz. Test sonucu negatif ise virüsün kesinlikle yok olduğu anlamı çıkarılamaz, çünkü virüs vücuda girdikten sonra savunma sisteminin aktifleşmesi zaman alır. Virüs vücutta olmasına rağmen henüz savunma sistemi yanıtı oluşmadı ise, negatif sonuç alınabilir. Testin virüse maruz kalınan ilk günlerde aktif enfeksiyonu göstermeme ihtimali daha çoktur; çünkü genellikle antikorlar virüslerin vücuda girmesinden 1 veya 2 hafta sonra oluşmaya başlar. Ancak unutulmamalıdır ki, COVID-19 için vücudun savunma sistemi cevabının ne zaman oluştuğu konusunda kesin bir bilgi yoktur – bu süre 1-2 haftadan daha uzun da olabilir. Ayrıca, her virüste olduğu gibi, COVID-19’da da vücudun savunma sisteminin cevap süresi kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Bu nedenlerle, negatif sonuç bize maalesef COVID-19 enfeksiyonunun var olmadığı ile ilgili kesin bilgi verememektedir.

 

Unutulmamalıdır ki, PCR ve Seroloji (antikor) testleri dünyada yapılan tüm tarama testlerinin iki farklı yoludur. COVID-19 için daha kesin ve güvenilir testler için çalışmalar halen bilim adamlarınca araştırılmaktadır.

 

LFIA (Lateral Flow Assay)

İdrar, kan, tükrük, ter, serum ve diğer sıvılardan virüsün direkt olarak test edildiği, 15 dakika içinde sonuçlanan testtir. Test biyolojik maddeyi bir strip boyunca, sadece o virüs için geliştirilmiş antikorlarla bağlayarak, antijenin (virüsün) varlığını ortaya çıkarır. Bu testte virüsün direkt kendisi yakalanarak varlığı saptanabilmektedir, ancak test hem zaman olarak uzun sürer, hem de hala hata payı vardır.

Hızlı Antijen Testi

Tek başına COVID-19 testi değildir, tüm SARS CoV-2 ailesi virüslerini saptar. Bu nedenle test sonucunun pozitif olması vücutta kesinlikle COVID-19 değil, ancak SARS CoV-2 ailesinden COVID-19 da dahil herhangi bir virüsün varlığını gösterir. Ancak, bu test sayesinde, virüsün COVID-19 olması ihtimaline karşın, daha ileri COVID-19 testine gerek kalmadan derhal tedaviye geçilebilir. Böylece zaman kaybedilmemiş olur. Testin amacı direkt COVID-19’a yönelik bir testin yokluğunda tanı ve tedaviyi hızlandırmaktır. Testin diğer avantajları da toplam 2,5 saat içinde sonuçlanması ve numune taşıma ve işleme kaynaklı bulaşma ve yayılma riskinin çok düşük olmasıdır.

 

Koronavirüs tespiti için hangi testleri çalışıyorsunuz?

Kurumumuzda yurt dışı çıkış girişleri ve lisanslı sporcular için SARS-CoV-2 (COVID-19) PCR testi çalışılmaktadır.

Yurt dışı çıkış-girişi veya sporcu lisansı olmayan hastalarımıza Sağlık Bakanlığı yönlendirmeleri doğrultusunda maalesef PCR testi yapamıyoruz. Ancak bu hastalarımız SARS-CoV-2 (COVID-19) IgM IgG antikor (bağışıklık) testlerini yine kurumumuzda yaptırabilirler.

 

Yurt dışı çıkış – giriş planım veya sporcu lisansım yok. Akut koronavirüs tespiti için hangi testleri yaptırabilirim?

Akut Covid-19 enfeksiyonu ile ilgili aşağıdaki parametreler de bize bilgi verebilmektedir:

  • Lenfosit sayımı: Virüse karşı azalan Immunolojik cevabı yansıtır
  • Lökositoz: Bakteriyel (süper) enfeksiyon
  • Nötrofili: Bakteriyel (süper) enfeksiyon
  • MDW Artışı: Ortalama Monosit Hücre Dağılımı artışı. Şiddetli Viral sepsis COVID-19’da saptanmıştır.
  • Trombositopeni: Tüketim artışı (DIS=Dissemine Koagülopati), Protein S ve C eksikliği, kan damarlarındaki yaygın pıhtı oluşumu
  • CRP: Karaciğerde enfeksiyona bağlı olarak hızla yükselen alarm proteini
  • Prokalsitonin: Bakteriel (süper) enfeksiyon. Bakteriyel ve virütik enfeksiyonun ayırıcı tanısıdır.
  • LDH: Pulmoner hasar ve/veya yaygın organ hasar
  • AST, ALT: Karaciğer hasarı ve/veya yaygın organ hasarı
  • Bilirubin: Karaciğer hasarı
  • Kreatinin: Böbrek hasarı
  • Kardiak Troponinler: Kardiak hasar
  • Albumin: Karaciğer fonksiyonlarındaki bozukluk
  • PTZ: Kan pıhtılaşması aktivasyonu ve/veya dissemine koagülopati
  • D-Dimer: Kan pıhtılaşması artışı ve/veya dissemine intravasküler koagülasyon
  • Interlökin 6

Daha fazla bilgi için bize 444 3 929 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

 

Ne zaman COVID-19 testi yaptırmalıyım?

Eğer hiçbir belirti göstermiyorsanız ve virüse maruz kalıp kalmadığınız dan emin değilseniz, henüz test yaptırmanıza gerek yok. Ama virüse maruz kaldığınızdan şüpheleniyorsanız kendinizi 14 gün boyunca izole ederek diğer kişilerde görüşmekten kaçınmanızda yarar var. Bu süre içerisinde aynı zamanda kendinizi aşağıdaki COVID-19 semptomları için sürekli olarak takip etmelisiniz:

  • Ateş
  • Ateş benzeri üşüme ve/veya terleme
  • Öksürük
  • Nefes alıp verirken hafif veya orta derecede zorlanma
  • Boğaz ağrısı
  • Kas veya eklem ağrıları
  • Kusma veya ishal
  • Koku veya tat algısında yeni gelişen kayıplar

Eğer 14 gün sonunda bu belirtilerden herhangi birini göstermiyorsanız test yaptırmanıza gerek yok.

Bu belirtileden herhangi birini gösteriyorsanız bir sonraki adım, aynı nezle veya grip olduğunuzda yapacağınız gibi, test yaptırmak için size en yakın sağlık kuruluşu ile iletişime geçmek. 

Hafif seyreden belirtileriniz var ise, yaşlılar gibi daha yüksek risk grubundaki kişiler ile yakın temas halindeyseniz, veya kendiniz bu kişilerden biriyseniz, test yaptırma talebinde bulunmanız özellikle önemlidir. Ancak belirtileriniz hafifse, ve hassas gruplar ile temasınız yoksa veya kendiniz bu gruplar içinde değilseniz, sağlık kuruluşunuzun sizi test yaptırmanıza gerek olmadığı şeklinde yönlendirebileceğinin bilincinde olmanız önemlidir. Bu özellikle test talebinin fazla olduğu ve yerel laboratuvarların yüksek riskli vakalara odaklanması gerektiği durumlarda başınıza gelebilir. Eğer bu tür bir yönlendirme alırsanız endişelenmenize gerek yok. Hafif COVID-19 belirtileri gösteren birçok kişi evde herhangi bir tıbbi müdahaleye gerek duymadan kendi kendilerine iyileşebilir. Yine de, iyileşene kadar başkaları ile temastan kaçınmanız önemlidir. Eğer belirtileriniz kötüye giderse sağlık kuruluşunuzu mutlaka bilgilendirin. 

COVID-19 teşhisi konmuş biri ile yakın temas içerisinde bulunduysanız, herhangi bir belirti göstermiyor olsanız bile bu, sağlık kurumunuza test talebinde bulunmanız gereken durumlardan bir tanesidir. Çünkü, COVID-19 hastaları ile temasta bulunmuş kişilerin erken test edilmesi belirtiler gösterilmeden önce veya sonra hastalığın yayılmasını önlemek adına oldukça önemlidir. 

 

Koronavirüs (Covid-19) önlemleriniz neler?

Hizmetlerimiz diğer hastalarımızın güvenliğini sağlamak amaçlı olarak aşağıdaki önlemler alınarak sürdürülmektedir:

  • İşletmemiz sertifikalı kuruluşlar tarafından sürekli dezenfekte edilmektedir
  • Başvurular termal kamera kontrolü ile alınmaktadır
  • Tüm ortamlar el ve vücut hijyeni için gerekli malzemeler ile donatılmıştır.

 

Koronavirüs ile ilgili diğer tüm bilinenler

Koronavirüs nedir, nasıl bulaşır, belirtileri nelerdir, tedavisi var mı, virüsten nasıl korunabiliriz, maske takmak virüsü gerçekten engelliyor mu sorularına bu sayfada yanıt verdik. Lütfen sayfayı ziyaret etmek için buraya tıklayın.

 

Kaynaklar:
  1. Laboratory Abnormalities in Clinical Chemistry and Laboratory Medicine Patients with COV-2019 Infection, Guiseppe Lippi & Mario Plebani
  2. The Critical Role of Laboratory Medicine During Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) and Other Viral Outbreaks, Guiseppe Lippi & Mario Plebani
  3. AACC web sitesi
AACC kimdir?

AACC (American Association of Clinical Chemists / Amerikan Klinik Biyokimya Derneği) dünya çapında laboratuvar standardı uygulamalarını, yeni bilimsel verileri toplamayı, yeni test ve klinik bulguları güncel olarak dünya çapında paylaşmayı ilke edinmiş, her yıl Amerika’da çeşitli kongreler düzenleyen, kit ve cihaz bilgilerini, üretimlerini dünya katılımcılarına yerinde tanıtan, konuların yetkilisi olan bilim adamlarıyla konferanslar, toplantı ve çalıştaylar düzenleyen, yeni yayınları sergileyen tartışan  ve öğrenci, eğitimci eğitimlerini organize eden bir kuruluştur.